Εξέλιξη έκτασης και πληθυσμού της Ελλάδας (1838 - 1936) - σύνδεση με οικονομία

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΙΝΑΚΑ 1 ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ, σελ.13

Πίνακας 1
Εξέλιξη της έκτασης
και του πληθυσμού της Ελλάδας (1838-1936)

ΕΤΟΣ	ΕΚΤΑΣΗ   (σε τετρ. χλμ)	ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ
1838	47.516	752.000
1851	47.516	1.015.000
1871	50.211	1.480.000
1881	63.606	2.004.000
1901	63.211	2.521.000
1911	63.211	2.701.000
1914	120.000	4.818..000
1920	150.833	5.531.000
1928	130.199	6.205.000
1936	130.199	7.050.000

ΕΡΩΤΗΣΗ:

Με βάση τα στοιχεία του πίνακα και τις ιστορικές σας γνώσεις, να αναφερθείτε στην εξέλιξη της έκτασης και του πληθυσμού της Ελλάδας σε συνάρτηση με τις οικονομικές συνθήκες από την ανεξαρτητοποίηση της χώρας μέχρι και τις παραμονές του Β΄παγκοσμίου πολέμου.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ:

    Όπως γνωρίζουμε, το 1830 δημιουργήθηκε το πρώτο ανεξάρτητο ελληνικό κράτος. Η γραμμή Αμβρακικού- Παγασητικού αποτελούσε τα σύνορα του νέου αυτού κράτους. Από τα νησιά του Αιγαίου στην Ελλάδα ανήκαν μόνο οι Βόρειες Σποράδες και οι Κυκλάδες. Ο κορμός της χώρας ήταν η Ρούμελη και ο Μωριάς, όπως στα επαναστατικά χρόνια. Η συνολική έκταση του κράτους ανέρχονταν σε 47.516 τετρ.χλμ, σύμφωνα με τα στοιχεία του πίνακα, ενώ ο πληθυσμός έφτανε μόλις τις 752.000 κατοίκους. Η Ελλάδα λοιπόν τα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας της ήταν μικρή σε έκταση και ολιγάνθρωπη. Η πυκνότητα του πληθυσμού κυμαινόταν από 15 (1828) σε 43 (1911) κατοίκους στο τετραγωνικό χιλιόμετρο, όταν σε πολλές χώρες της Δυτικής Ευρώπης οι ίδιοι αριθμοί ήταν τριψήφιοι.

   Τα οικονομικά δεδομένα επίσης της εποχής αυτής είναι απογοητευτικά σε σχέση με άλλες χώρες της Ευρώπης. Η Ελλάδα  (όπως μας πληροφορεί η ιστορική αφήγηση) ήταν φτωχή με απαρχαιωμένες παραγωγικές δομές. Οι εικόνες που μας έρχονται από εκείνη την εποχή μαρτυρούν την εξάντληση του τόπου και των ανθρώπων. Γύρω από τις πόλεις τα εδάφη ήταν γυμνά, εξαντλημένα από την υπερβόσκηση και την υλοτομία και τα χωράφια έμοιαζαν χέρσα, εξαιτίας της εκτεταμένης αγρανάπαυσης, με την οποία οι αγρότες πάσχιζαν να βελτιώσουν τις αποδόσεις τους. Τα περιφραγμένα περιβόλια πολύ λίγο βελτίωναν την αίσθηση εγκατάλειψης που απέπνεε το τοπίο. Οι οικονομικές δυνατότητες ήταν περιορισμένες και τα παραγωγικά πλεονάσματα πενιχρά. 

   Παρ' όλα αυτά, ο πληθυσμός αυξανόταν με γρήγορους ρυθμούς, χωρίς ποτέ να εξαντλούνται τα περιθώρια δημογραφικής εξέλιξης σε μια τόσο αραιοκατοικημένη χώρα. Έτσι 20 περίπου χρόνια μετά την ανεξαρτητοποίηση του ελληνικού κράτους ο πληθυσμός ξεπέρασε το 1.000.000, με δεδομένο βέβαια την παύση των εχθροπραξιών με την Οθωμανική αυτοκρατορία και παρά την περίοδο αστάθειας που δημιουργήθηκε με το ναυτικό αποκλεισμό από τους Αγγλο-Γάλλους, το 1854, στη διάρκεια του Κριμαϊκού πολέμου, που προκάλεσε πείνα, αρρώστια και ανθρώπινες απώλειες που επιβεβαίωσαν τις μικρές δυνατότητες της χώρας.

   Γνωρίζουμε επίσης ότι το 1864 προστέθηκαν τα Ιόνια νησιά και το 1881 η Θεσσαλία. Έτσι, τα βόρεια σύνορα άγγιξαν τον Όλυμπο και τη Μακεδονία. Στον ελλαδικό κορμό προστίθενται 16.000 ακόμη τετρ. χλμ, κατά βάση εύφορης γης (πεδιάδα Θεσσαλίας) και ο πληθυσμός διπλασιάζεται. Η αύξηση του πληθυσμού είναι και τα επόμενα χρόνια σταθερά ανοδική, παρά τα προβλήματα που προκύπτουν αρχές του 20^ου αι., κυρίως λόγω της σταφιδικής κρίσης, που μειώνει τον πληθυσμό εξαιτίας της υπερπόντιας μετανάστευσης, που την περίοδο αυτή θα πάρει μεγάλες διαστάσεις.

    Τα οικονομικά λοιπόν μεγέθη της χώρας, ο μικρός πληθυσμός, η περιορισμένη αγοραστική δυνατότητα των κατοίκων της, η απουσία παραγωγικών μονάδων μεγάλου μεγέθους καθήλωναν, σε ολόκληρο το 19ο αιώνα, την οικονομική ζωή της χώρας σε πολύ χαμηλά επίπεδα.

    Διπλασιασμό εδαφών και πληθυσμού έχουμε λίγα χρόνια αργότερα με τους Βαλκανικούς πολέμους, 1912 – 1913. Η Ελλάδα ενσωμάτωσε πλούσιες περιοχές (Ήπειρο, Δυτική και Κεντρική Μακεδονία, Νησιά του Αιγαίου, Κρήτη) και εκατομμύρια νέους κατοίκους. Τα εδάφη της αυξήθηκαν κατά 70% περίπου (από 65.000 σε 108.800 τετρ. χλμ.) και ο πληθυσμός της κατά 80% (από 2.700.000 σε 4.800.000 κατοίκους).  Το κυριότερο όμως ήταν οι νέες οικονομικές προοπτικές. Τα νεοαποκτηθέντα εδάφη ήταν ως επί το πλείστον πεδινά και αρδευόμενα, πράγμα που δημιουργούσε άριστες προοπτικές για τη γεωργική παραγωγή. Η εξέλιξη αυτή σε συνδυασμό με τις πρώτες προσπάθειες διανομής εθνικών γαιών θα ανασχέσει το μεταναστευτικό κύμα και, παρά το γεγονός ότι η χώρα αμέσως μετά θα εμπλακεί στον Α΄παγκόσμιο πόλεμο και στη Μικρασιατική περιπέτεια, με σημαντικές απώλειες σε έμψυχο υλικό, ο πληθυσμός θα συνεχίσει την ανοδική του πορεία αγγίζοντας το 1920 τα 5.500.000 κατοίκους.

Στα σύνορα βέβαια του ελληνικού κράτους με τη συνθήκη των Σεβρών έχουν προστεθεί το 1920 η Δυτική και Ανατολική Θράκη και η Ίμβρος και η Τένεδος, οπότε η πληθυσμιακή αύξηση των 700.000 περίπου κατοίκων μεταξύ των ετών 1914 – 1920 μόνο εντυπωσιακή δεν μπορεί να θεωρηθεί.  

   Με τη μικρασιατική καταστροφή δύο χρόνια αργότερα και τη συνακόλουθη υπογραφή της συνθήκης της Λωζάνης, η Ελλάδα θα χάσει οριστικά την ανατολική Θράκη και την Ίμβρο και την Τένεδο, δηλαδή συνολική έκταση περίπου 20.000 τετρ. χλμ. Ο πληθυσμός της όμως θα αυξηθεί κατά 700.000 ακόμη και αυτό βεβαίως με τον ερχομό περίπου 1.230.000 Ελλήνων και 45.000 περίπου Αρμενίων προσφύγων (και τη φυγή από την άλλη μεριά 610.000 μουσουλμάνων που κατοικούσαν στη χώρα), αποτέλεσμα της σύμβασης Ανταλλαγής Πληθυσμών που υπογράφτηκε τον Ιανουάριο του 1923.

  Τα επόμενα χρόνια και μέχρι περίπου το ξεκίνημα του Β΄παγκοσμίου πολέμου η Ελλάδα, παρά το κόστος της μικρασιατικής συμφοράς, είχε αποκτήσει μια σειρά από πλεονεκτήματα, που επέτρεπαν τη θετική οικονομική της πορεία. Είχε ολοκληρώσει την αγροτική της μεταρρύθμιση και είχε προωθήσει την αστικοποίηση της: το 1/3 του πληθυσμού ζούσε πλέον σε μεγάλα αστικά κέντρα. Ταυτόχρονα, κάτω από το βάρος των πιέσεων είχε βελτιώσει τις υποδομές της και είχε υιοθετήσει αναπτυξιακές πολιτικές. Με λίγα λόγια είχε λύσει πολλά από τα προβλήματα που εξακολούθησαν για πολύ καιρό να ταλανίζουν τα υπόλοιπα βαλκανικά κράτη. Επιπλέον, οι πρόσφυγες είχαν φέρει μαζί τους τις γνώσεις, τον πολιτισμό τους και μια ισχυρή διάθεση για εργασία, με αποτέλεσμα να αναπτυχθούν όλοι οι τομείς της οικονομίας συμπεριλαμβανομένης και της βιομηχανίας, που μέχρι τότε δεν είχε να επιδείξει σημαντικές επιδόσεις. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο που, παρά τη μείωση των εδαφών, μέχρι το 1936 ο ελληνικός πληθυσμός αυξήθηκε κατά 1.000.000 ακόμη.

    Δυστυχώς για την Ελλάδα η παγκόσμια οικονομική κρίση έφτασε σε μία εποχή «ευημερίας». Η «ευημερία» σήμαινε ότι η εμπιστοσύνη των Ελλήνων σε ένα καλύτερο οικονομικά μέλλον είχε αποκατασταθεί, οι σκοτεινές εποχές της δεκαετίας του 1920 έδειχναν να απομακρύνονται, οι πληγές έκλειναν, η φτώχεια περιοριζόταν και το ελληνικό κράτος έδειχνε να σχεδιάζει το μέλλον με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και αισιοδοξία.

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ

Ορισμός: Με τον όρο παγκοσμιοποίηση εννοούμε, καταρχήν, τη σύνθετη διαδικασία υπέρβασης των εθνικών συνόρων μέσα από τα δίκτυα επικοινωνίας και την ανάπτυξη οικονομικών, πολιτικών και γενικότερα πολιτισμικών σχέσεων σ' ένα ενιαίο, παγκόσμιας εμβέλειας, χώρο.

 Αίτια που οδήγησαν στην παγκοσμιοποίηση:

-    Τεχνολογική εξέλιξη και ιδιαίτερα των ηλεκτρονικών δικτύων (τηλεπικοινωνίες, διαδίκτυο, Μ. Μ. Ε, διαδίκτυο)

-    Η ανάγκη για ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων χωρίς τη διαμεσολάβηση κρατικών φορέων

- Η υλοποίηση εμπορικών ανταλλαγών χωρίς δασμολογικούς και άλλους εθνικούς περιορισμούς

-    Η ελεύθερη διάδοση γνώσεων, ιδεών, τρόπων ζωής, αξιών, έργων, προϊόντων σε ενιαίο χώρο

-    Η δημιουργία και ανάπτυξη νέων κέντρων εξουσίας αυτόνομων, ως ένα βαθμό, από την πολιτική των κρατών. Εκπρόσωποι των νέων εξουσιών είναι τα Μ.Μ.Ε και οι μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις

==> Θετικά αποτελέσματα:

1) οικονομία:

- οικονομικός ανταγωνισμός που συμβάλλει στη μείωση των τιμών και (στη βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων)

-    ανταλλαγή οικονομικών μεθόδων και εμπειριών

-    παροχή τεχνογνωσίας σε υπανάπτυκτες χώρες

- εκσυγχρονισμός βιοτεχνίας - βιομηχανίας

- διεύρυνση εμπορικών δραστηριοτήτων

2) κοινωνικός τομέας:

- επικοινωνία πολιτών

- απαλλαγή από στερεότυπα και προκαταλήψεις για τους άλλους λαούς

- συνεργασία σε διακρατικό επίπεδο για καταπολέμηση φαινομένων, όπως τα ναρκωτικά, το έγκλημα κ.ά.

3) πολιτικός τομέας:

- ενίσχυση δημοκρατικών πολιτευμάτων σ' όλες τις χώρες

- έλεγχος σε ανελεύθερα καθεστώτα μέσω διεθνών οργανισμών και παγκόσμιου χαρακτήρα οργανώσεων

4) πνευματικός τομέας:

- ανάπτυξη παιδείας και επιστήμης μέσω της συνεργασίας και των ανταλλαγών

5) πολιτιστικός τομέας:

- πολιτιστικές ανταλλαγές (συμβολή στη διεύρυνση του αισθητικού κριτηρίου)

- συνειδητοποίηση της πολιτιστικής και εθνικής ιδιοπροσωπίας μίας χώρας.

6) διεθνιστικός τομέας:

-    ευχερέστερη η αντιμετώπιση των παγκόσμιων προβλημάτων (οικολογικό, πυρηνικό κ.ά.)

-   απαλλαγή από ρατσισμό, προκαταλήψεις, εθνικισμό

-    ανάπτυξη πνεύματος οικουμενικής συνείδησης

==> Αρνητικά αποτελέσματα:

1)  οικονομία:

-   αδυναμία μικρών επιχειρήσεων και χωρών να αντεπεξέλθουν στο διεθνή ανταγωνισμό

- η παγκόσμια επιχείρηση επιδιώκει τη μεγιστοποίηση των κερδών της με την επιβολή ισχνών αμοιβών και την ελάχιστη κοινωνική ασφάλιση

- εξάρτηση μικρών χωρών από ισχυρές μέσω των πολυεθνικών εταιριών

- φτηνό εργατικό δυναμικό, περιορισμός εργασιακών δικαιωμάτων

- κυριαρχία οικονομίστικου μοντέλου ανάπτυξης σε βάρος των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

2) πολιτική:

-    εξάρτηση από ισχυρές χώρες

- αδυναμία άσκησης αυτόνομης πολιτικής

3) πολιτιστικός τομέας:

-    κίνδυνοι πολιτιστικής αλλοτρίωσης

-    ξενομανία, μιμητισμός

4) κοινωνικός τομέας:

- υιοθέτηση αρνητικών κοινωνικών προτύπων και αξιών (ατομικισμός, ανταγωνισμός κ.ά.)

5) εθνικός τομέας:

"    κίνδυνος έξαρσης εθνικιστικών αντιλήψεων λόγω της απειλής αφομοίωσης από της πολιτισμούς

6) αισθητικός τομέας:

- αισθητική ομοιομορφία, ομογενοποίηση, (επίδραση της παγκόσμιας πολιτιστικής βιομηχανίας: κινηματογράφος, τέχνη, μορφές διασκέδασης), κατάργηση ιδιαιτερότητας

7) διεθνιστικός τομέας:

- αποδυνάμωση διεθνών οργανισμών εξαιτίας της κυριαρχίας ισχυρών οικονομικών συμφερόντων που δρουν ανεξέλεγκτα.

==> Τρόποι αντίστασης:

α)  Να συνειδητοποιήσουν οι άνθρωποι το μέγεθος της απειλής για τη δημοκρατία και τα δικαιώματά τους

β) Να μην απεμπολούν παραδόσεις, κατακτήσεις, επιτεύγματα και δικαιώματα που με αγώνες και θυσίες απέκτησαν

γ)  Να μην υιοθετούν απερίσκεπτα ό,τι με εκθαμβωτική λάμψη προβάλλεται και διαφημίζεται

δ) Να κρίνουν με γνώμονα το συμφέρον το δικό τους, αλλά και το συμφέρον της κοινότητας στην οποία ζουν και όχι με βάση το συμφέρον των υπερεθνικών εταιρειών, που λυμαίνονται τον πλούτο της οικουμένης

ε)  Να ενημερώνονται και να συμμετέχουν ενεργά στις διαδικασίες της κοινωνικής και πολιτικής ζωής και όχι να ιδιωτεύουν

στ) Οι δημοκρατικές πολιτείες να προστατεύσουν τους δημοκρατικούς θεσμούς, την ομαλή λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος και την εθνική ανεξαρτησία

ζ)  Να δοθεί έμφαση στην εθνική παιδεία, επειδή είναι το αποτελεσματικότερο μέσο για την ανάσχεση της παγκοσμιοποίησης και των ολέθριων συνεπειών της 

η)  Οι πνευματικοί άνθρωποι να αντισταθούν στην παγκοσμιοποίηση που απειλεί τον πολιτισμό των εθνών, την εθνική ανεξαρτησία τους, την πολιτική και πνευματική ελευθερία των πολιτών αδιακρίτως εθνικότητας.
_______________________________________
Διαβάστε για την παγκοσμιοποίηση εδώ μύθους και πραγματικότητες,
για την παγκοσμιοποίηση και την εκπαιδευτική διαδικασία εδώ,
για το "μίξερ της παγκοσμιοποίησης" εδώ,
στατιστικά στοιχεία για τη στάση των Ελλήνων απέναντι στην παγκοσμιοποίηση εδώ

Επίσης δείτε παρακάτω δύο εκπομπές του Στέλιου Κούλογλου στο "Ρεπορτάζ χωρίς σύνορα" για την παγκοσμιοποίηση

tvxs.gr / Παγκοσμιοποίηση από το Α ως το Ω... από tvxorissinora

tvxs.gr / Παγκοσμιοποίηση από το Α ως το Ω: «Η... από tvxorissinora

ΜΕΣΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ (κριτήριο αξιολόγησης)

Η ζωή χωρίς το Facebook

   Το πάρτι είναι βαρετό και θορυβώδες, αλλά είναι όλοι εκεί. Ο συγκάτοικος από την Αγγλία, ο ενοχλητικός συνάδελφος, η μελαχρινή από το συνέδριο.
Κι άλλο ένα δισεκατομμύριο άτομα.
    Εγκατέλειψα το Facebook στα μισά της δεκάχρονης μέχρι τώρα διαδρομής του, αρκετά πριν την επέλαση των ενοχλητικών διαφημίσεων, τις αλλεπάλληλες διαρροές προσωπικών δεδομένων, το επιθετικό τρολάρισμα, το κυνήγι των like και την αφόρητη μόδα των selfies - απογυμνωμένη επιτομή του online ναρκισσισμού.

  Πέντε χρόνια μετά μπορώ μόνο να φανταστώ τι έχω στερηθεί. Είμαι πιο σίγουρος για όσα έχω γλιτώσει. Σίγουρα αρκετό χρόνο. Αν και αντλούσα ελάχιστη ικανοποίηση από το Facebook, μου ήταν δύσκολο να αντισταθώ στον πειρασμό του log-in. Όποτε ένιωθα ανία ή μελαγχολία κατέληγα να χαζεύω ανούσια ή παραπλανητικά (ή και τα δύο) αποσπάσματα από τις ζωές των άλλων. Μετά το log-out, ένιωθα μάλλον χειρότερα. Κατά κανόνα θυσίαζα μια πιο δημιουργική χρήση του χρόνου μου. Ίσως να φταίει DNA μου, αλλά συχνά έπιανα τον εαυτό μου να σκέφτεται πως «τώρα θα μπορούσα να κάνω κάτι καλύτερο». Είχα την αίσθηση πως το Facebook με αποσπούσε από τα «αληθινά» πράγματα στη ζωή: ένα καλό βιβλίο ή μια βόλτα στο πάρκο.
   Προφανώς δεν ήταν ο Mark Zuckerberg που έφερε τη σπατάλη στον κόσμο. Σε μεγάλο βαθμό το δημιούργημά του απλώς υποκατέστησε το πλαδαρό «κάψιμο» μπροστά στην τι-βι και με αυτή την έννοια το Facebook δεν ήταν ποτέ πρόβλημα, αλλά σύμπτωμα. Ας είναι. Δεν είναι κακό να απαλλάσσεσαι και από μερικά συμπτώματα.
  Καθώς τα social media και οι εφαρμογές – που πλέον καλύπτουν όλο σχεδόν το εύρος των ανθρώπινων δραστηριοτήτων – πολλαπλασιάζονται, προσπαθώ να περιορίζω τον αριθμό των πραγμάτων που διαγκωνίζονται για την προσοχή μου.
   Δεν είμαι υπεράνθρωπος φυσικά. Με τον καιρό ενέδωσα σε καινούργια «παιχνίδια» που εξακολουθώ να βρίσκω πιο ενδιαφέροντα, πιο διασκεδαστικά, αλλά και κάπως πιο έντιμα. Στο Twitter και το Instagram, για παράδειγμα, μπορώ χωρίς τύψεις να κάνω unfollow άτομα που με αφήνουν αδιάφορο ή με κουράζουν. Καλύτερα ακόμα, δεν θεωρούνται καν «φίλοι». Αντίθετα από το Facebook, τα μέσα αυτά είναι κάπως πιο συμβατά με το γεγονός πως στην offline ζωή μας φέρουμε διαφορετικές ταυτότητες ανάλογα με το περιβάλλον – το σπίτι, την παρέα, το γραφείο και, ναι, το συνέδριο. […]
  Παρά τα στραβά του, οι ειδικοί λένε πως μάλλον θα επιστρέψω. Σύμφωνα με μελέτη, το 61% αυτών που κάνουν διάλειμμα από το Facebook, αργά ή γρήγορα υποκύπτουν. Είπαμε, μπορεί το πάρτι να είναι μέτριο, αλλά είναι όλοι εκεί.                                             

 (ελαφρώς διασκευασμένο άρθρο)

Χάρης Φαν Φέρσεντααλ, Καθημερινή 30/08/2014

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

    1)    Να γράψετε περίληψη του κειμένου σε100- 120 λέξεις                                (25 μόρια)

   2)   Να βρείτε τη δομή και τον τρόπο (ή τους τρόπους) ανάπτυξης της παραγράφου «Πέντε χρόνια μετά μπορώ μόνο να φανταστώ… ένα καλό βιβλίο ή μια βόλτα στο πάρκο».                                                                                                                               (10 μόρια)                       

   3)   Να εξηγήσετε για ποιο λόγο οι λέξεις: «αληθινά», «κάψιμο», «παιχνίδια», «φίλοι», καθώς και η φράση: «τώρα θα μπορούσα να κάνω κάτι καλύτερο», κλείνονται μέσα σε εισαγωγικά.                                                                                                 (5 μόρια)                                    

    4)   Να αναπτύξετε σε μια παράγραφο 80 – 100 λέξεων το περιεχόμενο της φράσης: «Η αφόρητη μόδα των selfies είναι απογυμνωμένη επιτομή του online ναρκισσισμού».                                                                                                                                   (10 μόρια)

5α) Από το 2^ο συνθετικό των παρακάτω λέξεων να σχηματίσετε από μια    ακόμη σύνθετη λέξη: συγκάτοικος, συνάδελφος, υποκατέστησε, διαφορετικές, υπεράνθρωπος

  β) Να γράψετε μια συνώνυμη λέξη για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου: θορυβώδες, διαδρομής, αλλεπάλληλες, πολλαπλασιάζονται, ενδιαφέροντα.                                                                                                                                               (10 μόρια) 

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ:

Υποθέστε ότι είστε αναγνώστης της συγκεκριμένης εφημερίδας (ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ) και διαβάσατε το άρθρο του Φέρσεντααλ για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (Facebook, Instagram, Twitter…). Na γράψετε και να στείλετε στην εφημερίδα ένα δικό σας κείμενο, όπου θα σχολιάζετε τα γραφόμενα (συμφωνώντας ή διαφωνώντας) με τις απόψεις του αρθρογράφου σχετικά με τη χρήση των μέσων αυτών και την αξιοποίησή τους στον ελεύθερο χρόνο των σύγχρονων ανθρώπων και ειδικά των νέων. 

(40 μόρια)

ΕΘΝΙΣΜΟΣ - ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ - ΔΙΕΘΝΙΣΜΟΣ

ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ -ΕΘΝΙΣΜΟΣ - ΔΙΕΘΝΙΣΜΟΣ

Ορισμός και διευκρίνιση:

Εθνισμός:

Όρος που πλάστηκε από το ουσιαστικό έθνος στις αρχές του 19ου αιώνα. Δηλώνει τον αγνό πατριωτισμό, τη φιλοπατρία, τη συνείδηση ότι ανήκουμε σε κάποιο έθνος και μαζί το πατριωτικό αίσθημα που εκπηγάζει από αυτή τη συνείδηση. Γνώρισμά του βασικό είναι η προσήλωση στα ιδεώδη ενός έθνους, χωρίς, ωστόσο, να περιφρονούνται ως υποδεέστερα τα άλλα έθνη. Δεν παρουσιάζει επεκτατικές τάσεις. Πρόκειται για αντίληψη που διακρίνεται από ευγένεια και υγεία κοινωνική. Δε διαιρεί τους λαούς, αλλά τους ενώνει.

Εθνικισμός:

·      Προέρχεται από το όνομα εθνικός, το οποίο ανάμεσα στις άλλες σημασίες είχε αποκτήσει, από την αρχαιότητα ακόμη, και τη σημασία του ειδωλολάτρη. Εθνικοί ονομάστηκαν κατά τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους οι ειδωλολάτρες και μάλιστα οι Έλληνες. Στην Παλαιά Διαθήκη εθνικοί λέγονταν όσοι ανήκαν στα έθνη, ήταν δηλαδή οι άλλοι λαοί της γης εκτός από το λαό του Ισραήλ, ο οποίος διεκδικούσε για τον εαυτό του τον «έναν και αληθινό Θεό». Η ηθελημένη αυτή διάκριση συσπείρωνε τους Εβραίους. Από τη φύση του, επομένως, ο εθνικισμός έφερε φορτίο αρνητικό: σήμα θρησκευτικού φανατισμού. Εξώφυλλο περιοδικού "Διαβάζω", τεύχος 322, 10 Νοεμβρίου 1993 ·        Σήμερα ο όρος εθνικισμός σημαίνει την παθολογική προσήλωση στο έθνος και στα εθνικά ιδεώδη και όταν ακόμη αυτά πραγματώνονται σε βάρος των άλλων εθνών. Χωρίζει, έτσι, τα έθνη σε ανώτερα και κατώτερα και δηλώνει τις επεκτατικές προθέσεις. Ωστόσο ο εθνικισμός με την υποχώρηση του εθνισμού φορτίστηκε και θετικά. Πάντως, μετά τη δεκαετία του 1980, ύστερα από την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων και την ανανέωση των κάθε είδους εθνικισμών που συγκλόνισαν και συγκλονίζουν τον κόσμο, επανέρχεται ο όρος εθνισμός, για να δηλώσει τον αγνό πατριωτισμό. Ανακτά ο εθνισμός το χαμένο έδαφος, ενώ ο εθνικισμός περιορίζεται στην πρώτη του σημασία, την αρνητική: δηλώνει τις επεκτατικές βλέψεις και τάσεις. Συνώνυμος του εθνικισμού είναι ο σοβινισμός. Δηλώνει κι αυτός το φανατικό πατριωτισμό, ο οποίος συνοδεύεται από βλέψεις και τάσεις επεκτατικές. Ο όρος πλάστηκε από το όνομα του Γάλλου εθνικιστή Ν.Chauvin, ο οποίος έζησε κατά την εποχή του Μ. Ναπολέοντα.

Διεθνισμός:

·   Θεωρία που αποβλέπει στην ένταξη των κρατών σε ένα ευρύτερο πλαίσιο με κοινές αρχές. Για να υλοποιηθεί η θεωρία αυτή, απαιτείται παραμερισμός των τοπικιστικών αντιλήψεων, κατάργηση συνόρων και υποταγή των εθνικών συμφερόντων στο γενικό, υπερεθνικό συμφέρον. Κυρίαρχος στόχος τον διεθνισμού είναι η συναδέλφωση των λαών, η ανάπτυξη διεθνών σχέσεων στον πολιτικό, κοινωνικό, πνευματικό, πολιτιστικό και οικονομικό τομέα και η δημιουργία μίας παγκόσμιας κοινωνίας με εξάλειψη των διαφορών ανάμεσα στους λαούς.

μορφές διεθνισμού:

α. Ο υγιής διεθνισμός που αποβλέπει στην κατάργηση των συνόρων και στη συναδέλφωση των λαών. Κάθε λαός, όμως, θα διατηρεί την ιδιαιτερότητα του, τα χαρακτηριστικά εκείνα που τον διακρίνουν από τους άλλους, την ταυτότητα του. β. Ο μηδενιστικός διεθνισμός ή μηδενιστικός κοσμοπολιτισμός, που αποβλέπει στην κατάργηση, στην εξαφάνιση των ιδιαιτεροτήτων των επιμέρους λαών. Σκοπός του η αφομοίωση των μικρών λαών - εθνών από ισχυρά κράτη - έθνη.

Αίτια αναβίωσης του εθνικισμού:

·   Τα εθνικά οράματα που παρέμειναν ανεκπλήρωτα (αλυτρωτισμός), όταν δημιουργήθηκαν τα νέα εθνικά κράτη, αποτέλεσαν  το έναυσμα για νέες εθνικές διεκδικήσεις σε βάρος άλλων εθνικών κρατών.

· Η κατάρρευση του σοβιετικού κράτους και της ιδεολογίας, που νομιμοποιούσε την ύπαρξη και την αποστολή του, υπήρξε η αιτία αναζωπύρωσης εθνικιστικών ανταγωνισμών που ο μέχρι πρότινος συσχετισμός δυνάμεων δεν επέτρεπε να εκδηλωθούν.

·        Πολλά σύγχρονα εθνικά κράτη, που αντιμετωπίζουν εκρηκτικά οικονομικά και πολιτικά προβλήματα, στρέφουν το λαό εναντίον γειτονικών κρατών, για να εκτονώσουν ανώδυνα γι' αυτά τη δυσαρέσκειά του.

·     Η υποδαύλιση από τους μηχανισμούς της προπαγάνδας ιστορικών διαφορών ανάμεσα στα έθνη ανεβάζει τον εθνικιστικό πυρετό και προκαλεί καταστάσεις εθνικιστικής υστερίας.

·    Διακρίσεις σε βάρος εθνικών μειονοτήτων και καταπάτηση των δικαιωμάτων τους.

·        Τα οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα των ισχυρών κρατών.

·  Ο κίνδυνος πολιτιστικής άλωσης και αφομοίωσης των μικρών εθνών με μακρά πολιτιστική παράδοση.

Οι κίνδυνοι που εγκυμονεί ο εθνικισμός:

·        Ο εθνικισμός παραβιάζει τη θεμελιώδη πολιτική και ηθική αρχή, το σεβασμό δηλαδή της ιδιαιτερότητας κάθε έθνους και του δικαιώματος που έχει για αυτόνομη κρατική υπόσταση. Παραβίαση της διεθνούς νομιμότητας.

·        Μισαλλοδοξία και φανατισμός.

· Τα μεγαλοϊδεατικά ανεκπλήρωτα εθνικιστικά οράματα στρέφονται κατευθείαν εναντίον της εδαφικής ακεραιότητας, των κυριαρχικών δικαιωμάτων και της υπόστασης άλλων κρατών ή μειονοτήτων. Γι' αυτό οι εθνικιστικές διαμάχες αποτελούν θανάσιμη απειλή για την ειρήνη.

·  Απομονωτισμός, δηλαδή έλλειψη καλών σχέσεων με γειτονικά κράτη και γενικότερα με τα κράτη-μέλη της διεθνούς κοινότητας.

·  Ο εθνικισμός οδηγεί, συνήθως, στην κατάλυση των δημοκρατικών ελευθεριών, στην πολιτική βία και στον ολοκληρωτισμό. «Όσο περισσότερο επιχειρούμε να επιστρέψουμε στην ηρωική φυλετική κοινωνία, τόσο περισσότερο κατρακυλάμε προς την Ιερά Εξέταση, τις μυστικές αστυνομίες και το γκαγκστερισμό με ρομαντική μάσκα» λέει ο φιλόσοφος Καρλ Πόπερ.

 Διαβάστε επίσης εδώ σχετικά με το θέμα από το Σαράντο Καργάκο